Dla podmiotów prowadzących działalność mieszaną, czyli taką, która obejmuje zarówno sprzedaż opodatkowaną, jak i zwolnioną z VAT, roczna korekta podatku naliczonego jest jednym z kluczowych elementów rozliczeń podatkowych. Choć mechanizm ten funkcjonuje od lat, w praktyce bywa niedoceniany lub traktowany jako formalność, co może prowadzić do błędów mających wpływ zarówno na rozliczenia podatkowe, jak i sprawozdawczość finansową.
Dlaczego roczna korekta VAT jest konieczna?
W trakcie roku podatnik odlicza VAT naliczony na podstawie wstępnego wskaźnika proporcji, który ustalany jest w oparciu o dane z roku poprzedniego. Po zakończeniu roku należy jednak ustalić rzeczywistą proporcję i porównać ją z tą stosowaną w trakcie roku. Celem korekty jest doprowadzenie do sytuacji, w której odliczenie VAT odzwierciedla faktyczne wykorzystanie zakupów w działalności opodatkowanej.
Wskaźnik proporcji – jak go ustalić?
Wskaźnik proporcji określa udział sprzedaży opodatkowanej w całkowitym obrocie podatnika. Ustalany jest procentowo w skali roku i zaokrąglany w górę. Przy jego obliczaniu nie uwzględnia się m.in. sprzedaży środków trwałych, transakcji pomocniczych finansowych i nieruchomościowych oraz samej kwoty VAT.
Przepisy przewidują również szczególne uproszczenia. Jeżeli proporcja przekracza 98%, a kwota nieodliczonego VAT w skali roku nie przekracza 10 000 zł, podatnik może przyjąć proporcję 100%. Z kolei w przypadku gdy proporcja nie przekracza 2%, możliwe jest przyjęcie proporcji 0%, co oznacza brak prawa do odliczenia VAT. W określonych sytuacjach dopuszczalne jest także zastosowanie proporcji szacunkowej – na przykład gdy dane z roku poprzedniego nie są reprezentatywne.
Jak wygląda roczna korekta VAT?
Roczna korekta polega na porównaniu proporcji wstępnej z proporcją rzeczywistą i skorygowaniu odliczonego podatku. W zależności od rodzaju wydatków korekta może mieć charakter jednorazowy lub wieloletni.
Korekta jednorazowa dotyczy wydatków bieżących oraz składników majątku o wartości do 15 000 zł. W przypadku środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych korekta dokonywana jest w okresie wieloletnim – co do zasady przez 5 lub 10 lat.
Korekta za 2025 rok powinna zostać wykazana w deklaracji VAT składanej za styczeń 2026 r. lub za pierwszy kwartał 2026 r. – w zależności od przyjętego modelu rozliczeń VAT.
Wpływ na CIT i PIT
Roczna korekta VAT nie pozostaje bez wpływu na rozliczenia podatku dochodowego. Korekta zmniejszająca kwotę odliczonego VAT stanowi koszt uzyskania przychodu, natomiast korekta zwiększająca odliczenie jest przychodem podatkowym. Ujęcie następuje w okresie, w którym składana jest deklaracja VAT obejmująca korektę.
Ujęcie bilansowe
Z punktu widzenia rachunkowości korekta VAT powinna zostać ujęta w księgach roku 2025, o ile księgi nie zostały jeszcze zamknięte. Zwykle prezentowana jest jako pozostałe przychody lub koszty operacyjne. W przypadku kwot nieistotnych jednostka może zastosować uproszczenia, zgodnie z przyjętą polityką rachunkowości.
Podsumowanie
Roczna korekta VAT jest mechanizmem, który zapewnia zgodność odliczeń z rzeczywistym wykorzystaniem zakupów w działalności opodatkowanej. Jej prawidłowe przeprowadzenie wymaga ustalenia właściwego wskaźnika proporcji, analizy możliwości zastosowania uproszczeń oraz poprawnego ujęcia zarówno w podatkach dochodowych, jak i w księgach rachunkowych.
Z perspektywy bezpieczeństwa podatkowego oraz rzetelności sprawozdań finansowych jest to jeden z kluczowych elementów zamknięcia roku.
